Actueel 28 # 8 - 13 april 2000 cologisch, sociaal en economisch verant- woord onderne- men. Dat was wat Hessel van Straten en zijn zaken- partner Marck Mulder naar eigen zeggen voor ogen stond, toen ze in de zomer van ’94 in de Amazon Teak Foundation (ATF) stapten. Namens ATF verkocht het duo jarenlang participaties in een teakplantage in Brazilië. Alle negatieve berichtgeving over de teakfondsen ten spijt, stond ATF lang als betrouwbaar te boek. De onderneming had een realistisch verhaal en in vergelijking met andere fondsen werd beleggers geen extreem hoge rendementen voorgespiegeld. Het niet nakomen van beloftes was vol- gens Van Straten één van de belangrijkste redenen om op te stappen. Zo zou ATF de participaties op termijn omzet- ten in aandelen en waren er zelfs plannen voor een beurs- gang. Noch het één, noch het ander is gebeurd. In 1998 sloot ATF een samenwerkingsverband met Goodwood, een bedrijf dat voorheen opereerde onder de naam Green Capital. Toen Goodwood de prijs voor een hectare bomen bijna verdubbelde, was voor Van Straten en Mulder de maat vol. “De transparantie die wij van meet af aan heb- ben nagestreefd, is nooit bewaarheid,” zegt Mulder diplo- matiek. — Costa Rica — Met de Nederlandse Internationale Bosbouw Onderne- ming NV willen Mulder en Van Straten de bakens verzet- ten. De verwachtingen zijn hooggespannen. Het bedrijf telt inmiddels honderd aandeelhouders die gezamenlijk zo’n 23 miljoen gulden hebben ingebracht. Met dat geld is een belang van dertig procent verworven in één van de oudste teakplantages van Costa Rica. Behalve 3.200 hectaren teakbomen, die in leeftijd variëren van zes tot veertien jaar, omvat het bedrijf tevens een moderne parketfabriek. Dit jaar zijn er orders voor 200.000 vierkante meter mozaïekparket en 50.000 vierkan- te meter Lanparket. De producten worden verscheept naar Engeland waar het in de schappen belandt van B & Q, een grote keten van bouwmarkten. Met de productie van parket onderscheidt NIBO zich vol- gens Hessel van Straten van de omstreden teakfondsen. “Tot nog toe zijn wij het enige teakbedrijf in Nederland dat geld verdient. Dat komt omdat we al die hectaren met Beleggen in teakplantages is al jaren omstreden.Volgens critici zijn de rendementen die de aanbieders beloven veel te hoog en de onzeker- heden te talrijk. Ruim een jaar geleden vertrokken twee managers bij de Amazon Teak Foundation (ATF). Het tweetal staat inmiddels aan het hoofd van NIBO NV, een jong bedrijf dat plantagehout verwerkt tot teakparket. Met NIBO hopen beide teakpioniers het geschonden imago van de branche wat op te poetsen.“Het moet weer sexy wor- den om in bosbouw te investeren,” zegt directeur Hessel Van Straten strijdlustig. ’Teakdokters’ maken hun plantagehout productief NIBO wil het anders doen E bomen productief hebben gemaakt.” Helemaal nieuw is het idee om teakplantages productief te maken niet. Flor y Fauna, één van de eerste teakbedrijven op de markt, is al enige tijd bezig om (tuin)meubilair van teakhout te ver- vaardigen voor exportdoeleinden. Van Straten en Mulder menen echter dat NIBO in meer opzichten van de concurrentie verschilt. Zo is het bedrijf een naamloze vennootschap met aandeelhouders, terwijl veel teakfondsen zijn opgezet als stichting. Zij verkopen geen aandelen maar hectaren met bomen. “Daardoor ont- beren ze transparantie. Bij ons is die met een raad van commissarissen, een prospectus en jaarverslagen wel goed geregeld. Het geheel is bovendien gedeponeerd bij de Stichting Toezicht Effectenverkeer. Dat betekent dat het financiële deel van A tot Z wordt verantwoord,” zegt Van Straten. — Foutje in de planning — Winstgevend was de plantage tot voor kort overigens niet. Grootste verliespost vormde de parketfabriek die vijf jaar geleden door de vorige Amerikaans/Canadese eigenaar werd neergezet. Een miljoeneninvestering die tot doel had om het dunningshout van de plantage economisch aan te wenden. “Probleem was alleen dat de plantage op dat moment onvoldoende hout leverde om de fabriek draaiende te hou-

Actueel HoutWereld 29 den. Zestienduizend vierkante meter productiehallen, afzuigsystemen, een vierzijdige schaafmachine, droogovens en een lakstraat die infrarood droogt, maar geen hout om te verwerken. Klein foutje in de planning,” vertelt Marck Mulder.“In een poging om de boel toch draaiende te hou- den, is men veel te duur elders hout gaan inkopen. Uitein- delijk liep dat bijna uit op een faillissement. Er was al een Taiwanese asset stripper die zich langs de zijlijn warmliep om de boedel op te kopen.” Twee van de zestienhonderd oorspronkelijke aandeelhouders voorkwamen op de val- reep dat de plantage en parketfabriek werden ontmanteld. Het duo, afkomstig uit Nederland, richtte daartoe NIBO NV op. Zij wisten middels een onderhandse aandelenemis- sie voldoende geld bijeen te krijgen om een beslissend belang in de Costa-Ricaanse bosbouwonderneming te kopen. Gezien hun ervaring bij ATF werden Van Straten en Mulder aangetrokken om de onderneming te leiden. In tegenstelling tot veel andere teakbedrijven mikt NIBO niet op de kleine belegger. Wie aandelen in het in Amster- dam gevestigde bedrijf wil kopen, moet volgens directeur Marck Mulder minimaal 100.000 dollar meebrengen. “Met onze huidige structuur en outfit willen en kunnen wij ons niet op de consumentenmarkt richten. Kapitaal aantrek- ken is ook geen doel op zich, maar een middel om produc- tiemiddelen aan te schaffen. Waar het om gaat, is dat er een investering wordt neergezet waar aandeelhouders op lange termijn gelukkig mee zijn.” — Voldoende dunningshout — Sinds hun aantreden hebben Van Straten en Mulder de Costa-Ricaanse onderneming grondig gereorganiseerd. Gevolg is dat het bedrijf in het eerste kwartaal van dit jaar een positief resultaat behaalde. Belangrijkste inkomsten- bron is de parketfabriek die weer op volle toeren draait. De plantage levert inmiddels voldoende dunningshout om als grondstof voor parket te dienen. Vorig jaar werd tiendui- zend kuub rondhout geoogst en de prognose voor dit jaar ligt ergens tussen de dertien- en veertienduizend kuub. De acht jaar oude bomen, met een gemiddelde diameter van zestien centimeter, worden ter plaatse verzaagd. Ver- volgens gaat het hout de droogkamer in om terugge- droogd te worden naar een vochtigheidsper- centage van acht procent. Een proces dat ongeveer elf dagen in beslag neemt. Daarna vervolgt de partij zijn weg in de fabriek, om uiteindelijk als mozaïek- of strokenparket in dozen verpakt te worden. Het heeft nogal wat voeten in aarde gehad voor de relatief jonge bomen met bevredi- gend resultaat verwerkt konden worden tot parket, vertelt Hessel van Straten. “Van acht jaar oude teakbomen een hoogwaardig pro- duct maken, dat is revolutionair! Grootste probleem is de grote hoeveelheid spint in die stammen. En dan gaat het niet eens om de hardheid, want die is over het algemeen uit- stekend. Het is vooral de kleur die te sterk afwijkt van het kernhout. We hebben dat opgelost door het hout te stainen, waardoor het egaal van kleur wordt.” Om de zaagverliezen zoveel mogelijk te beperken, wordt het spint eveneens verwerkt tot vrijwel blank mozaïekpar- ket. Volgens Marck Mulder vindt dit ivory teak gretig aftrek in Engeland. Als het aan de NIBO-directie ligt, vindt het Costa-Ricaanse teakparket binnenkort ook zijn weg naar Nederland. Eén of twee containers per maand moet tot de mogelijkheden behoren, zo verwacht het duo. De verwer- king is voorlopig geen probleem, want de fabriek zit wat capaciteit betreft nog lang niet aan haar plafond. — FSC-keurmerk — Met de toekenning van het FSC-certificaat voor zowel de plantage als de fabriek kan niets een verdere groei van de onderneming in de weg staan, zo betoogt Van Straten. De felbegeerde certificering kwam in januari van dit jaar rond na een intensieve periode van voorbereiding. Nieuw was het FSC-traject voor Van Straten en Mulder niet. Eerder hielpen zij de Amazon Teak Foundation ook al met het FSC-certificaat. Evenals vorige keer zijn de Nederlanders in zee gegaan met SGS uit Oxford. Zowel de plantage als de fabriek werden grondig doorgelicht door inspecteurs van het van oorsprong Zwitserse bedrijf. Inmiddels ligt er een vuistdik managementplan en zijn er maatregelen getroffen ter voorkoming van erosie. Ook zijn ecologische corridors aangelegd om geïsoleerde delen van de plantage met elkaar te verbinden. Van Straten: “Al met al zijn dat relatief geringe aanpassingen. De plantage was prima aangelegd en er werd al goed gewerkt. In die zin is er dus niet veel veranderd. Wel is bijvoorbeeld gekeken naar Mozaïek productielijn. NIBO-managers Hessel van Straten (l) en Marck Mulder. Mozaïekparket,  gemaakt van spinthout.

Actueel HoutWereld 31 de manier waarop met contractors wordt omgegaan. Als FSC- bedrijf ben je verplicht om sociale lasten te betalen, iets wat in de tropen vrij zeldzaam is. Eigenlijk is dat de grootste kostenpost bij certificering. Wij beta- len voor alle 170 werk- nemers sociale premies en dat is een hoop geld.” De NIBO-directeuren zijn ervan overtuigd dat in dit geval de kosten voor de baten uit gaan. Marck Mulder verwacht dat toekomstige aandeelhouders eerder bereid zijn geld te steken in FSC-gecertificeerde ondernemingen. Ook afne- mers leggen de lat in dat opzicht steeds hoger, weet de bos- bouwondernemer. Mulder: “Nu we gecertificeerd zijn, gaan er deuren open die voordien gesloten bleven. En in veel gevallen krijgen we nog een betere prijs ook. Ik denk dat er wat dat betreft de komende vier à vijf jaar enorm veel gaat veranderen in deze brache. Ontwikkelingen in de Verenigde Staten wijzen daar al op. Een megastore als Home Depot, een grote keten van bouwmarkten, wil alleen nog maar FSC-gecertificeerd hout hebben. Die trend zet ongetwijfeld door.” — Meer export — Nu zowel de fabriek als de plantage goed draaien, is er voor de NIBO-directie tijd om vooruit te kijken. Hessel van Straten verwacht dat er in de toekomst zo nu en dan par- tijen dunningshout bestemd worden voor export. “Toen de fabriek nog kampte met aanloopproblemen hebben we al partijen teak aan India verkocht. Achtjarig rondhout levert per kuub zestig tot tachtig dollar op. Geen slechte prijs als je bedenkt dat het om stammetjes gaat met een gemiddel- de diameter van niet meer dan zestien centimeter. Dat geeft aan hoe gewild teak in Azië nog is. Voor 3,5 miljard mensen daar heeft het hout dezelfde status als een Merce- des hier.” Als er opnieuw partijen voor export worden bestemd, zal het echter vooral om zaaghout gaan, denkt Van Straten. Het liefst zou hij daarbij op order produceren. “Met de moderne communicatietechnieken van tegenwoordig moet dat toch mogelijk zijn. Op die manier voorkom je dat hout op de plaats van bestemming weer een bewerking moet ondergaan. Hoe minder zaagsnedes hoe beter, dan doe je het efficiënt en hoef je zaagverlies niet te transporte- ren.” Het belangrijkste middel om de 3.600 hectaren teak pro- ductief te maken blijft evenwel het vervaardigen van par- ket, benadrukt Mulder. Het ligt daarbij volgens hem voor de hand dat NIBO in de nabije toekomst op overnamepad gaat. “Een groot deel van die teakbedrijven is op het moment ondergekapitaliseerd. Ik ken voorbeelden van plantages die niet eens genoeg geld meer hebben voor het onderhoud,” zegt Mulder, die een parallel trekt met bedrij- vendokter Joep van den Nieuwenhuizen. “Het streven is om een aantal van die noodlijdende plantages te herstruc- tureren en te herfinancieren door ze onder de paraplu van NIBO te brengen.” Het extra hout dat op deze manier beschikbaar komt, kan onder meer dienen om de productie van parket verder op te voeren. “Als je op de wereldmarkt wilt opereren, moet je met volumes komen,” zegt Mulder, die goede hoop heeft dat het NIBO-concept voor grotere geldschieters aanlei- ding zal zijn om in de onderneming te investeren. “Bos- bouw moet weer een bankable product worden en wij den- ken dat het op deze manier kan.” n Voorraad rondhout,  temidden van de plantage. De droogovens Steekproef volumemeting na tussenkap. Plantagebezoek. Lakstraat.